จะเกิดอะไรขึ้นถ้าเราพยายามทำจิตให้นิ่งขณะที่นั่งสมาธิ

หนึ่งในคำถามที่ผู้ฝึกสมาธิมือใหม่ถามกันมากที่สุด นั่นก็คือ ถ้าเรา “ไม่ทำอะไรเลย” ในระหว่างการทำสมาธิ จะเกิดอะไรขึ้น 

คำตอบก็คือจิตของเราก็จะล่องลอยไป แม้แต่มืออาชีพก็ยังถูกความคิดฟุ้งซ่านเข้าจู่โจมระหว่างการทำสมาธิและลืมควบคุมลมหายใจ เพราะไม่ว่าเราจะฝึกฝนแค่ไหน จิตใจก็จะคิดอยู่เสมอ

แล้วฉันจะทำอย่างไรดี? 

ไม่ยาก ให้ดึงความคิดฟุ้งซ่านของเราไปสู่ลมหายใจของเรา วิธีนี้จะช่วยฝึกจิตใจให้ปล่อยวางสิ่งรบกวนสมาธิได้ง่ายขึ้น ในที่สุดเราจะสังเกตเห็นว่าเราสามารถนั่งสมาธิได้นานขึ้นโดยไม่วอกแวก นอกจากนี้คุณอาจรู้สึกมีอารมณ์ ในระหว่างการฝึก คุณอาจจะใจร้อน ฉุนเฉียว เบื่อ หรือโกรธ กังวล วิตกกังวล หรือเสียใจ เพราะจิตใจเราคุ้นเคยกับการยุ่งจนเป็นเรื่องปกติที่อารมณ์และความเครียดทั้งหมดของเราจะปรากฏขึ้นเมื่อเรา พยายามควบคุมมัน ดังนั้นจงอย่าพยายามผลักไสอารมณ์ออกไป เพราะอารมณ์จะกลับรุนแรงขึ้นเท่านั้น  

การพยายามทำให้จิตนิ่งขณะนั่งสมาธิ

สามารถนำไปสู่ประสบการณ์และผลลัพธ์ที่หลากหลายได้ ขึ้นอยู่กับว่าแต่ละคนปฏิบัติอย่างไรและมีความเข้าใจต่อกระบวนการนี้อย่างไร นี่คือผลลัพธ์ที่อาจเกิดขึ้น 

• ความสงบและผ่อนคลาย หากสามารถทำให้จิตนิ่งได้อย่างแท้จริง มันจะนำไปสู่ความรู้สึกสงบและผ่อนคลายอย่างลึกซึ้ง การปล่อยวางความวิตกกังวลและความตึงเครียดทำให้ร่างกายและจิตใจได้พักผ่อน 
• การเพิ่มความตระหนักรู้และความเข้าใจในตนเอง การสังเกตุความคิดและอารมณ์ที่ผ่านเข้ามาโดยไม่ยึดติดช่วยให้เราเข้าใจลักษณะและพฤติกรรมของจิตใจตนเองได้ดียิ่งขึ้น ทำให้สามารถเข้าใจและควบคุมตัวเองได้ดีขึ้นในชีวิตประจำวัน 
• การประสบกับอุปสรรค สำหรับบางคน การพยายามทำให้จิตนิ่งอาจนำไปสู่ความรู้สึกหงุดหงิดหรือท้อแท้ เพราะการควบคุมความคิดและป้องกันไม่ให้จิตเวเนี่ยนเป็นเรื่องที่ท้าทายมาก การรู้สึกว่า “ทำไม่ได้” อาจทำให้บางคนรู้สึกผิดหวัง 
• ความเข้าใจที่เปลี่ยนแปลงไป การฝึกสมาธิอย่างต่อเนื่องสามารถนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงทางการรับรู้หรือความเข้าใจที่ลึกซึ้งกว่าเกี่ยวกับชีวิตและความเป็นจริง บางคนอาจประสบการณ์ “ข้อพิสูจน์” ทางจิตวิญญาณที่พยายามค้นพบมาตลอดชีวิต

การนั่งสมาธิแตกต่างจากการเรียนรู้ทักษะอื่น ๆ สำหรับทักษะหลาย ๆ อย่างยิ่งเราทุ่มเทมากเท่าไร เราก็จะยิ่งได้ประโยชน์มากขึ้นเท่านั้น แต่การทำสมาธิก็เหมือนกับการนอนหลับมากกว่า ยิ่งเราพยายามนอนหลับยากขึ้น บางครั้งการหลับใหลก็ยิ่งยากขึ้นเท่านั้น เวลานั่งสมาธิถ้าเราพยายามทำจิตใจให้ว่างก็จะรู้สึกอิ่ม อาจเป็นแนวคิดที่เข้าใจยาก ณ ตอนนี้แต่ถ้าคุณฝึกฝนต่อไปเรื่อย ๆ คุณจะเห็นผลการเปลี่ยนแปลงตามที่เราได้กล่าวมา